Limburgs vandaag
In de Nederlandse provincie Limburg spreken nog ongeveer 750.000 van de 1,1 miljoen mensen regelmatig hun eigen dialect. Het Limburgs wordt gebruikt door alle lagen van de bevolking, op de meest uiteenlopende plaatsen en voor de meest uiteenlopende doelen.
Op straat en in het café, in het theater en in het politieke debat, in bedrijven en in de zorg, in het gemeentehuis en op de lokale radio en televisie. Daarnaast wordt er in het Limburgs geschreven. In diverse media en publicaties, in literaire vorm en in de privé-correspondentie, zowel op papier als digitaal. Daarnaast zijn een aantal populaire (strip)boeken vertaald in het Limburgs.
In Sittard-Geleen is het dialect nog steeds een belangrijke factor in het maatschappelijke en sociale verkeer. En ook in het culturele leven speelt het een belangrijke rol. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de lange traditie die er in Sittard en Grevenbicht bestaat rond dialectrevues. Het hoge niveau en enorme succes daarvan hebben ongetwijfeld te maken met het feit dat bekende namen als Toon Hermans, Chel Savelkoul, Nico Jessen en Sjef Schurgers daaraan hebben meegewerkt. Ook Oud-Geleen, Lindenheuvel en Holtum kennen een traditie van dialectrevues.
Lesmateriaal
Binnen het lesmateriaal voor het basisonderwijs, Dien eige taal, dat door de provinciale streektaalfunctionaris werd ontwikkeld, zijn voor zowel het dialect van Sittard als voor het dialect van Geleen specifieke lesboekjes beschikbaar. Hetzelfde geldt voor het voortgezet onderwijs, daarvoor is de lesmethode Wiejer in dien taal voor het dialect van Sittard en voor het Geleens verkrijgbaar. Beide lesmethodes zijn door onderwijsinstellingen gratis te bestellen op het volgende e-mailadres: streektaal@hklimburg.nl
De Gelaense dialekdaag en ’t Limburgs Vastelaoves Leedjes Konkoer
In 1954 werd op initiatief van o.a. Bertha Paulissen-Willen (1922-2002) de Gelaense dialekdaag in het leven geroepen. Zij werd daarin ondersteund door de toenmalige Geleense burgemeester Van Banning en verkreeg daarmee medewerking en financiële ondersteuning van het gemeentebestuur. Leerlingen van het basisonderwijs en soms ook uit het voortgezet onderwijs brachten in twee leeftijdscategorieën hun voordrachten die werden beoordeeld door een jury. De laatste dialectdag in deze vorm werd voor de 58e keer gehouden in 2015. In 2023 werd de dag na acht jaar stilte in vernieuwde versie door nieuwe initiatiefnemers opnieuw georganiseerd.
Mevrouw Paulissen was ook een van de initiatiefnemers bij de organisatie van het Limburgs Vastelaoves Leedjes Konkoer, het LVK. Dit had als doel de Limburgstalige muziek te promoten als tegenhanger van de “Hollandse” carnavalsliedjes. De eerste LVK-finale werd op 18 november 1976 gehouden in Geleen en die werd gewonnen door het liedje Vaan Eijsde tot de Mookerhei, geschreven door Bert Salden en Jean Innemee. De editie van 2026 is de 50e jubileumeditie. Als eerbetoon aan Bertha is de jaarlijkse wisseltrofee naar haar vernoemd.